Enveri ishte boksier, rrezoj kolonelin fashist per Toke

Print Friendly, PDF & Email

Lexuar 3768
Ramiz Alia: Njohja dhe vitet pranë Enver Hoxhës
“Jeta ime” është libri më I fundit i shkruar nga ish-presidenti Ramiz Alia.
Jo pa keqardhje ai thotë se ky nuk është një ditar, sepse ai nuk mbante shënime, por është një rrëfim me meditime dhe kujtime për një periudhë 70-vjeçare, i cili sapo ka dalë në treg, botuar nga shtëpia botuese “Toena”.
Aty janë vitet e rinisë së djaloshit nga Shkodra, Lufta Nacional-Çlirimtare, periudha e vështirë e pasçlirimit, dhe nuk mungon padyshim koha kur ai ishte në krye të shtetit shqiptar, pas vdekjes së Enver Hoxhës, 25 vite më parë.
Si protagonist dhe dëshmitar i gjysmës së shekullit që lamë pas, Alia ndriçon disa nga momentet më të rëndësishme dhe delikate të historisë së popullit shqiptar. Në pjesën e parë të rrëfimit t ëish-presidentit do të njhemi me punën e tij pranë Enver Hoxhës që nga vitet e luftës deri në vitin 1985 dhe vlerësimet për figurën e tij.
Rrëfimi i bashkëpunëtorit më të ngushtë të ish-udhëheqësit komunist. Takimet e para që në kohën dhe luftës dhe puna me të në drejtimin e vendit. Si sillej Enver Hoxha me bashkëpunëtorët dhe reagimin ndaj dështimeve apo veprimeve armiqësore. Dhe autokritika për ngritjen e kultit të Hoxhës në kohën e vitet ’60-’70
Per here to pare, sic e permenda edhe me siper, kam pasur mundesi ta “njoh” E. Hoxhen diku nga fillimi i vitit 1943. E dija që kishte qenë profesor ne Gjimnazin e Tiranes dhe me pas ne liceun e Korces, qe ishte udheheqes i PKSH dhe qe ishte ne ilegalitet.
Tek ne to rinjte, aktiviste to LNCL, emri i E. Hoxhes permendej shpesh, sidomos pas demonstrates se pare antifashiste ne Tirane, asaj te 28 Tetorit të vitit 1941.

Në perleshje me policine fashiste, Profesori(Enveri) kishte goditur me nje grusht aq te forte sa e kishte rrezuar perdhe kolonelin italian, komandant te forcave policore, qe perpiqeshin te shperndanin demonstraten. Ky “vigan” na ra ne sy të gjitheve.

“Njohja” ime me Enverin ishte krejt e rastit. Bile me teper e pame njeritjetrin, sesa folem. Ja si ndodhi: Kam treguar se me Zeqi Agollin ishim shoke shume te ngushte. Nje dite, si shume here te tjera, une shkova ne shtepine e Zeqiut, sepse bashke do te pergatitnim mesimin e neserm te shkolles.
U futem ne nje dhome dhe, pasi mbaruam mesimet, ndesha po dilnim, ne korridor ndesha me Enverin. E njoha ate burre te gjate, me trup te lidhur, te veshur me pantallona dhe nje zhile. Na foli ai i pari: “Mbaruat me mesimet?” na pyeti.
Pastaj, pa pritur pergjigjen tone, iu drejtua Zeqiut: “Ky eshte ai shoku yt per te cilin me ke treguar se mesoni dhe shoqeroheni bashke?” Zeqiu pohoi. Enveri me shtrengoi doren dhe na u drejtua -Le dyve: “Ju duhet te mesoni mire. Por duhet te jeni edhe ne ballë te rinise shkollore, per to ngritur ate ne lufte kunder fashizmit. “. Ne nuk thame asnje fjale, vecse tundem kokat, si per te thene “po, ashtu eshte” dhe u larguam.
Heren e dyte e pashe E. Hoxhen ne fshatin Panarit te Korçës, ne mars te vitit 1944, pasi mbaroi kursi politik, per te cilin kam folur me siper. Natyrisht tashme edhe paraqitja e tij ishte tjeter, me veshje gjysme ushtarake, me kilota e cizme, me kobure ne brez dhe rrip me fisheke.
Edhe ne pamje kishte ndryshuar. Fytyra sikur kishte marre ngjyre tjeter, nje pamje malesore, por gjithnje e qeshur. Ndersa sjellja e tij ishte ashtu sic e kisha pare heren e pare, e ngrohte, miqesore.
Me njoftoi se isha caktuar te punoja me rinine ne ushtrine partizane, konkretisht si anetar i seksionit politik te Brigades se 7-te, e cila sapo ishte formuar ne Skrapar. Me keshilloi qe, pervec punes me rinine e brigades, te kujdesesha edhe per gjendjen e rinise ne terren, kudo qe do te kalonte brigada.
“Por -shtoi- mos u kufizo vetem me punen e rinise. Bashkepuno edhe me shoket e komandes dhe ata te partise ne brigade. Mbaj lidhje me KQ te Rinise, por shkruaji edhe Shtabit te Pergjithshem, kur ke ndonje sugjerim”.
Heren e trete e kam takuar E. Hoxhen ne gusht te vitit 1944, gjate punimeve te Kongresit I te Bashkimit te Rinise Antifashiste Shqiptare, i cili njihet si Kongresi i Helmesit, si edhe ne mbledhjen e KQ te Rinise Komuniste qe u mbajt po ne Helmës, menjehere pas Kongresit.
Diten qe u hap Kongresi, pata nderin qe, ne erner te te gjithe delegateve, t’i uroja mireseardhjen ne Kongresin tone dhe t’i premtoja se rinia Shqiptare do te vazhdonte me vendosmeri luften deri ne clirimin e plote te vendit.
Takimi tjeter, gjate Luftes, ka qenë ne ditet e para te muajit dhjetor 1944, pak dite pasi ishte cliruar e gjithe Shqiperia.
Tani ai ishte ne zyrat e Kryeministrise, ne Tiranen e cliruar. Ne kete takim, ai me foli per punen e madhe qe na priste per rindertimin e vendit te shkaterruar nga lufta dhe me njoftoi se une isha caktuar me detyren e Komisarit te Divizionit V dhe me foli gjate se si duhet te silleshim me popullin, vecanerisht ne Kosove, si dhe me forcat jugosllave.
Kam treguar per kete takim edhe me pare. Pas clirimit te vendit, takimet e mia me E. Hoxhen kane qenë të shumta, bile 25 vitet e fundit (1960-1985), mund te them pa e ekzagjeruar aspak, ato kane qenë të perditshem.
Enver Hoxha u be nje udheheqes i dashur per popullin, sepse te gjithe veprimtarine e tij revolucionare e vuri ne sherbim te lumturise se masave dhe te perparimit te Shqiperise.
Enver Hoxha ishte organizator dhe politikan mendjemprehte.
Ai ishte arkitekt i ndertimit socialist. Por ka nje veti qe karakterizon tere qenien e tij: dashuria per popullin. Enver Hoxha nuk lindi shtetar i shquar -dashuria per popullin dhe atdheun e beri te tille.
Ai nuk ishte ideolog e mendimtar i dale nga bankat e universiteteve – perkushtimi ndaj ceshtjes se revolucionit e armatosi me kete cilesi. Enver Hoxha ishte udheheqes i Luftes NÇL, e cila perben faqen me to ndritur ne historine tone kombetare.
Ai e udhehoqi kete Lufte ne krye te partizaneve, ne lufte te perditshme, me arme, me pene, me debate, duke pare qarte atehere kur te tjere qorollepseshin, duke frymézuar guxim dhe vendosmeri atehere kur armiqte e tradhtaret mbilinin frike e disfatizem. Tek Enveri guximi dhe maturia ishin gjithnje bashke, ne pajtim dhe harmoni te plote.
Tamam kjo, bente qe ai te ishte gjakftohte edhe ne ato momente kur fare lehte mund te humbej durimi, edhe atehere kur armiqte kerkonin “sherr” dhe i shumëfishonin provokacionet. Ne kohe te tilla, si ne rastin e largimit te flotes sovjetike nga Baza e Vlores apo denoncimi i Traktatit te Varshaves, ai shperthente fuqishem me gjithe mencurine e trimerine e tij.
Enver Hoxha ishte nje intelektual me njohuri te gjera. Ai kishte nje kulture te gjere humanitare, por orientohej me kompetence edhe ne shkencat natyrore. Kishte dijeni. te shumta, si per kulturen e se kaluares, ashtu edhe per ate bashkekohore, si per kulturen klasike, ashtu edhe per drejtimet moderne e moderniste të artit te sotem, si per trashegimine kulturore të ilirëve dhe te shqiptareve te mocem, ashtu edhe per zhvillimet e sotme te letersise dhe te artit tone modern. Kujtesa e forte e ndihmonte se tepermi te perdorte me efikasitet te plote dhe atje ku duhej, te gjithe bagazhin e madh kulturor qe zoteronte.
Njerez te ndryshem me kane bere pyetjen: “A i degjonte Enveri shoket dhe a i pyeste ata, apo vepronte ne koke te vet?”

Te tilla pyetje behen, sepse propaganda e kundershtareve sidomos pas ngjarjeve te vitit 1990, e pershkruan Enverin si diktator te eger. Pergjigja ime per pyetjen e mesiperme eshte: “Po, Enveri i degjonte shoket, keshillohej me to per probleme te ndryshme dhe vepronte sipas vendimeve qe merreshin kolegjialisht”. E. Hoxha, ne veprimtarine e tij me njerezit dhe me shoket, ishte i sjellshem e korrekt.
Ne pergjithesi, ai ishte i qete, por ne rastet kur ndokush nuk zbatonte mire detyrat qe i ishin ngarkuar, ose bente ndonje gabim serioz ne pune, Enveri ishte i rrepte dhe kerkonte llogari deri ne fund. Ndaj armiqve, ose edhe ndaj atyre qe dyshoheshin si te tille, ai ishte i papajtueshem dhe i ashper.
Thashe se Enveri keshillohej me shoket, por kuptohet qe ai degjonte kryesisht ata shoke qe vertete kishin mendime te vlefshme. Enveri keshillohej vecanerisht me M. Shehun dhe H. Kapon, por per probleme te vecanta, keshillohej edhe me shoke te tjere, sipas sektoreve qe drejtonin.
Deri ne mesin e viteve ’70-te, pra para se to pesonte atakun. e pare ne zemer, ai gjente rastin dhe takonte njerez te shquar ne fusha te ndryshme te veprimtarise shteterore e shocjerore. Shpesh therriste ne zyrén e tij ministra dhe specialiste, degjonte shkrimtare e intelektuale te vecante, kuadro te universitetit etj.
Ne ate kohe, jo rralle udhetonte edhe neper krahina të ndryshme te vendit, njihej nga afer me gjendjen e puneve, takonte fshatare e punetore, kuadro e intelektuale. Keto kontakte i sherbenin si burim informacioni, vec raporteve zyrtare partiake ose qeveritare, qe merrte rregullisht.
Eshte folur dhe flitet shpesh per “kult” te Enverit. Sipas mendimit tim, periudha kur “kulti i Enverit” mori perpjesetime te medha, ka qenë ajo e viteve ’60-70-te. Ne ate kohe, Shqiperia kishte kaluar me sukses bllokaden sovjetike dhe i kishte neutralizuar disa veprime te tyre per minimin e Republikes se Shqiperise.
Ne plan ndërkombetar, Shqiperia po shihej me me simpati, sidomos per faktin se ajo ndiqte nje politike te pavarur, ose te pakten qe nuk i nenshtrohej ndikimeve, as te Lindjes, as te Perendimit. Ndersa ne aspektin ekonomik, pa dyshim, ishte periudha me e mire. Kishte nje zhvillim te shpejte te industrise, sidomos te energjetikes dhe te industrise kimike.
Ne kete kohe perfundoi elektrifikimi i te gjithe vendit. Nga ana tjeter, bujqesia pati nje zhvillim te suksesshem. Shqiperia arriti te siguroje ne vend prodhimin e dritherave të bukes, ndersa eksportonte perhere e me shume prodhime bujqesore-blegtorale.
Sukseset krijuan, ne pergjithesi, nje atmosfere euforie. Ato i atribuoheshin vijes se Partise, qendrimit te saj politik, qe Conte perpara ndértimin socialist, duke sfiduar si imperializmin, ashtu edhe revizionizmin.

Ne ate kohe, Shqiperia terhoqi edhe vemendjen e vendeve perendimore, pa folur per levizjen marksi.ste-leniniste dhe te gjithe atyre qe nuk u pajtuan me pikepamjet e Hrushovit.
Kjo situate ka ndikuar per krijimin e nje klime euforike dhe te vetekenaqesise tek e gjithe udheheqja e partise, duke perfshire edhe Enverin. Natyrisht edhe per krijimin e kultit te Enver Hoxhes.
Lidhur me “kultin”, mund te them se Enveri, personalisht, nuk e ka kerkuar nje gje te tille. Por ishim ne, bashkepunetoret e tij, ishte e gjithe propaganda e partise, qe ka luajtur rol per krijimin e kultit. Mund te thote ndokush: – Po Enveri perse e lejonte nje gje te tille? F verteta eshte se ai, ne disa raste, ka porositur qe te ndalen teprimet ndaj figures se tij.
Por me pas, duket se edhe ai u ambientua me nje situate te tille.
Pasojat e kesaj vetekenaqesie nuk mund te mos jene pasqyruar ne ngjarjet qe kane karakterizuar sidomos vitet ’70-te, si ne perjashtimin e disa kuadrove ne udheheqje te partise, ashtu edhe ne prishjen e marredhenieve me Kinen.
Per keto do te ndalem sipas radhes, por eshte e qarte se euforia dhe vetebesimi qe rrembeu te gjithe udheheqjen e partise, penguan qe te arrihet ne konkluzionin se rruga e autarkise dhe e kufizimit te lidhjeve ekonomike me boten e jashtme, qofte edhe me ate “kapitaliste e revizioniste”, do te sillte pasoja negative ne zhvillimin e vendit.
Duke vend ne dukje sa me siper, deshiroj te nenvizoj se une kam qene dhe jam i mendimit qe, si per sukseset, ashtu dhe per gabimet, pergjegjesi ka jo vetem E. Hoxha, por e gjithe udheheqja e partise.
Kjo per arsye se, pergjithesisht, sic e kam thene disa here, vendimet parimore dhe kryesore jape marre ne menyre kolegjiale, ose sidoqofte, per ato kane gene ne dijeni te gjithe anetaret e udheheqjes. Asnjeri prej tyre, ne asnje rast, nuk ka ngritur zerin dhe nuk ka kundershtuar.
Pavaresisht nga sa eshte shkruar e thene per E. Hoxhen, duhet theksuar se E. Hoxha ka qene udheheqesi me i shquar i popullit shqiptar gjate gjystnes se fundit te shekullit XX. Nen drejtimin e tij, populli shqiptar u bashkua gjate Luftes dhe arriti te fitoje lirinë dhe pavaresine e humbur.
Nen udheheqjen e E. Hoxhes, Shqiperia e lire dhe e pavarur, me pune dhe perpjekje kolosale, kaperceu prapambetjen shekullore dhe hyri ne rrugen e zhvillimit dhe te perparimit ne te gjitha drejtimet, ekonomike e kulturore.
Nen udheheqjen e E. Hoxhes, Shqiperia fitoi ne syte e botes nderin dhe krenarine qe i takonte, duke respektuar miqesine per te tjeret dhe duke ruajtur me vendosmeri, te paprekur, Brine dhe pavaresine e atdheut.

Enver Hoxha eshte vazhdues i denje i Rilindesve te Kombit shqiptar. Ai ka luftuar dhe punuar per Shqiperine e per viset shqiptare, sidomos per Kosoven, me te njejtin pasion e vendosmeri sic luftuan ne kohen e tyre Rilindesit.
Ramiz Alia | 05/05/2010 |Shekulli

Lexoni më shumë nga kjo kategori

Shpërndaje

Google1DeliciousDiggGoogleStumbleuponRedditTechnoratiYahooBloggerMyspaceRSS
Posted by on 07/05/2010. Filed under Diktatura komuniste. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry

Komento

Questo sito usa Akismet per ridurre lo spam. Scopri come i tuoi dati vengono elaborati.